The sound of insects
Een veertigjarige man trekt in de zomer de desolate heuvels in. Hij kiest een plek voor zijn bivak en maakt een plastic afscheiding tegen de insecten. Inhoud van zijn rugzak: mineraalwater, kaarsen, radio, maagtabletten, boeken… maar geen vast voedsel. De man heeft besloten zichzelf dood te hongeren en hiervan een dagboek bij te houden. Toevallig stuit een jager in de winter op zijn gemummificeerde lichaam.
The Player
Bij het IDFA 2009 won de 51-jarige John Appel de prijs voor de beste Nederlandse documentaire. Na de André Hazes-documentaire Zij Gelooft in Mij (1999) leverde Appel met The Player (De Speler) opnieuw een aansprekend resultaat. Hierin schetst hij een portret van drie gokkers. De beelden worden afgewisseld met herinneringen aan Appel senior, een succesvol makelaar die vertier zocht op de renbaan van Duindigt en het Zandvoortse casino.
Woensdag gehaktdag
Op Woensdag 3 januari 1991 verdwijnt Hannie Klinkhamer, vrouw van schrijver Richard Klinkhamer. Ondanks dat haar fiets bij het station van Winschoten aangetroffen wordt, doet al gauw het gerucht de ronde dat de schrijver voor de verdwijning van zijn vrouw verantwoordelijk is. Sterker nog, de bemoeizuchtige Ganzendijkers verkeren in de stellige overtuiging dat Klinkhamer, voormalig slager, haar door de gehaktmolen heeft gedraaid!
Lolita
Vladimir Nabokov heeft serieus overwogen het manuscript van Lolita in de open haard te smijten! Zelden kende voltooiing van een roman een dusdanige worsteling. Zijn eerste schetsen dateren uit 1939. Na vele mutaties, psychiatrische crises en ander literair werk tussendoor, ziet de roman pas in 1955 het levenslicht. Resteert ‘slechts’ een gang langs de uitgeverijen die allen de censuur vrezen. Nabokov wijkt hiertoe uit naar het kleine The Olympia Press in Parijs. Het duurt even voordat Lolita op Engelse bodem wordt gedrukt; Weidenfeld and Nicolson, gevestigd in Londen, waagt in 1958(!) de gok.
Man
Schrijver en musicoloog Michael van Eekeren creëerde met Man (2006) een uniek tijdsbeeld. Stel je voor, je ontwaakt als man in de volgende situatie: je jeugdliefde ligt al twintig jaar naast je, waarbij de laatste vierhonderd dagen seksloos zijn doorgebracht (het tienvoudige van het Arie Boomsma criterium). In je huis spoken twee jengelende koters rond, mede waardoor je niet aan je creatieve activiteiten toekomt. Je haat je schoonfamilie en het inherente burgerlijke bestaan. Welkom in real life! De kans is groot dat JIJ de hoofdpersoon van dit boek bent.
The Stepford Wives
Mogelijk belichaamt Ira Levin (1929-2007) de ideale schrijverscarrière; met regelmaat een bestseller afleveren die bovendien wordt verfilmd. A kiss before dying (1953), Rosemary’s baby (1967), The perfect day (1970), The boys from Brasil (1976) en Sliver (1991) vonden allen hun weg naar het witte doek. Van The Stepford Wives (1972) werd zelfs een remake gemaakt. Al was dit resultaat bedroevend, maar daarover later meer.
De Verleider
Theo Kars schreef met De Verleider (1969) een unieke en revolutionaire ‘handleiding’ hoe de man een vrouw dient te verleiden. Strategieën, methoden en grondbeginselen, observaties over uiterlijk vertoon, aanbevolen gespreksonderwerpen, de ‘verdeling’ van het vrouwelijk lichaam in drieën; alles werd op een wetenschappelijke manier benaderd. Zelf ziet Kars het iets anders: ‘Het was uitsluitend mijn bedoeling met dit boek op een amusante wijze het automatisme te beschrijven dat bij veelvuldig verleiden ontstaat. Eigenlijk denk ik dat verleiden niet kan worden aangeleerd, hoogstens verfijnd, en dat je net als geboren verkopers, geboren verleiders hebt.’
De wereld als markt en strijd
Michel Houellebecq’s debuutroman Extension du domaine de la lutte (De wereld als markt en strijd, 1994) trof Frankrijk als een bom. Zonder vorm van publiciteit verschenen bij een kleine uitgeverij, vestigde dit opmerkelijke boek zich als longseller. Literaire critici raakten er niet over uitgepraat en Houellebecq werd terstond tot belangrijk en invloedrijk talent gebombardeerd. Inderdaad werd deze belofte vervuld; met Elementaire Deeltjes, Lanzarotte, Platform en Mogelijkheid van een eiland bereikte hij enkel nieuwe hoogtepunten als romanschrijver.
Fout
In 1987 verscheen van ‘exilschrijver’ Boudewijn van Houten (1939) het boek Fout, Lebensbericht meines Vaters. Van Houten beschrijft hierin zijn jeugdherinneringen, die gedomineerd worden door vader Reinier, een prominent lid van de NSB en SS. Van Houten senior werkt voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog als uitgever van propagandamateriaal, waaronder Volk en Vaderland. Het vallen van de ‘Atlantikwall’ doet het gezin vluchten naar Berlijn; de Russische opmars bewerkstelligt een terugkeer naar de Achterhoek.
De Meisjes en hun Eisjes
Met veel tamtam verkondigde topman Ad Scheepbouwer op 24 oktober dat voor topfuncties bij KPN enkel vrouwen in aanmerking komen. Uiteraard voorpaginanieuws op ‘de papieren Joop’ (De Volkskrant), evenals de opening van het zes uur journaal. Marion Koopman, directeur diversiteit van KPN, kwam echter 13 november schoorvoetend op het ambitieuze plan terug: ‘Bij gelijke geschiktheid is er bij posities in het middenkader en de top wel een voorkeur voor vrouwen. Als een man de meest geschikte kandidaat is, wordt hij gekozen.’ Verder: ‘Scheepbouwers’ uitspraak was alleen bedoeld om het vraagstuk over vrouwen in topfuncties op de agenda te zetten’. Juist. Een slijmactie, maar veel intrigerender: waar bleef de vermelding in het journaal van zes uur? Je moest het zoeken met een vergrootglas, maar De papieren Joop vond zowaar ruimte voor een kaderberichtje in het economiekatern. Toeval of zit hier meer achter?